Odłamy
Liczba odłamów hinduistycznych jest ogromna (ok. 10 000). Każdy z nich czci jednego konkretnego dewę czyli jedną dewi innymi słowy jego/jej Awatarę (Iśta-dewa)uważając jego/ją zbytnio
zauważalny
przedsmak nieskończonego bezforemnego Brahmana. Różnią się też niektórymi założeniami filozoficzno-religijnymi. Większość odłamów hinduizmu jest dozwolone uprościć
do czterech nurtów: wisznuizm (w tym krysznaizm), śiwaizm, śaktyzm plus smartyzm. Poza tymi kierunkami wyróżniamy podobnie neohinduizm dodatkowo hinduizm reformowany. Odłamy hinduizmu:
- Wisznuizm - wisznuici są czcicielami Boga osobowego Wisznu. Charakterystyczne na rzecz
wisznuizmu jest bhakti, innymi słowy poświęcenie Bogu. Wśród wisznuitów liczną grupę stanowią krysznaici, czczący Krysznę. Wisznuizm podzielił się na czwórka główne sampradaje: Śri sampradaja, Rudra sampradaja, Brahma Sampradaja, Kumara sampradaja. Powstały też inne nurty za
tych sampradaji stanowiących ich odnogi traktowane nieraz w charakterze
osobne nurty. Przykładem być może znajdować się
gaudija wisznuizm założony wskroś
Ćajtanję Mahaprabhu w środku Brahma sampradaji.
- Śiwaizm - śiwaici czczą Boga Śiwę. Dla nich ważne są staż
takie jak: joga, medytacja, asceza, oraz ponadto różne rytuały. Wyróżnia się trzy rodzaje śiwaizmu: śiwaizm kaszmirski (z wyraźnymi elementami monizmu) oraz śiwaizm tamilski (w tym drugim silne są wpływy bhaktyzmu, również w charakterze
wewnątrz
wisznuizmie); inną ważną grupą śiwaicką jest radykalne sampradaja - lingajaci, przykładające niezmiernie multum wagi do postaci Śiwy w charakterze
lingam.
- Śaktyzm' - śaktowie skupiają się na oddawaniu czci żeńskiemu aspektowi Boga – twórczej energii Śakti, personifikowanej przy postacią Bogiń – współmałżonek
Bogów. Świętymi pismami śaktyzmu są tantry. Charakterystyczne na rzecz
śaktyzmu jest też wzięcie na rzecz
kobiety.
- Smartyzm - skrzydło
uniwersalistyczny dodatkowo monistyczny, wspomagany ściśle na naukach Adi Śankary. Uznają szóstka
bóstw: Surja, Wisznu, Śiwa, Śakti, Ganeśa plus Kumaran, traktując je w charakterze
Sagun Brahman (reprezentację bezpostaciowego Brahmana), uważając, że każdy z osobna
przypadkiem uwielbiać
ulubione bóśtwo - Iśta Dewa. Smartyści przywiązują multum wagi do osiągania mokszy wskroś
Dźnana Jogę - ścieżkę zdobywania duchowej mądrości.
Inne odłamy o znacznie mniejszej skali:
- Ganapatia - czci Ganeśa
- Saura - czci Surję
- Kaumara - czci Kumarana
Nurty, których nie da się zaklasyfikować do żadnych z tych odłamów:
- Hinduizm reformowany - duet organizacje powstałe w środku XIX wieku: Brahmo Samadź dodatkowo Arja Samadź. Charakteryzowały się uległością chrześcijaństwu także
islamowi i silną chęcią wprowadzania zmian w środku hinduizmie by podobał się ludziom Zachodu.
- Neohinduizm - modła
hinduizmu, która pojawiła się w środku XIX wieku plus rozwija się do dziś. Charakterystyczne na rzecz
niej jest przeświadczenie o równej świętości wszystkich religii, uznawanie ich doktryn zbyt identyczne plus pochodzące odkąd
tego samego Boga, synteza różnych hinduistycznych ścieżek duchowych, synteza filozofii Adwajta Wedanty z bhakti, kładzenie nacisku na monoteizm, respekt natury każdej istoty zbyt Boską, natomiast też
związek z jednym konkretnym przywódcą religijnym co całkiem nie oznacza konkurencji z innymi.